İçeriğe atla
Yaren Zorlu Diyetisyen Başvuru

23 kaynak

İlaç çalışıyor. Bırakınca ne oluyor?

İki soru ölçüldü: kaybedilen kilonun ne kadarı kastan geliyor, ve ilaç bırakılınca ne oluyor. Cevaplar, ilacı savunanları da karşı çıkanları da düzeltiyor.

  • kilo
  • ilaç
  • kas kütlesi
Çizim: üzerinde hiçbir yazı olmayan bir ilaç kutusu ve yanında sade bir yemek tabağı; arkalarından inip yeniden yükselen bir çizgi geçiyor

Son iki yılda muayenehanelerde en çok sorulan soru değişti. Artık "hangi diyeti yapayım" değil, "şu iğneyi kullanmalı mıyım" soruluyor.

Bu yazı o soruya cevap vermiyor — veremez de. İlaç kararı hekimin kararıdır ve diyetisyen ilaç öneremez, yazamaz. Ama ilacın çalıştığı gerçeğiyle, kimsenin pek konuşmadığı iki rakam arasında bir boşluk var. Bu yazı o boşluğu dolduruyor.

Önce şunu netleştirelim: ilaçlar gerçekten çalışıyor

Bu tartışmalı bir konu değil. Semaglutidin 68 haftalık randomize çalışmasında katılımcılar ortalama 15,3 kg verdi; plasebo grubu 2,6 kg. Katılımcıların %50,5'i başlangıç kilosunun en az %15'ini kaybetti — plasebo grubunda bu oran %4,9'du1.

Tirzepatid 72 haftalık çalışmada daha da ileri gitti: dozuna göre ortalama %15,0 ile %20,9 arası kilo kaybı, plaseboda %3,12.

Bunlar diyet çalışmalarında alışık olduğumuz rakamlar değil. Karşılaştırmalı bir ağ meta-analizi de aynı yere varıyor ve bir ayrıntı ekliyor: cilt altı semaglutid, tüm nedenlere bağlı ölümü azaltmayla ilişkilendirilen tek ilaç (risk oranı 0,81)3. Kalp-damar tarafında büyük bir çalışma, kalp krizi ve inme gibi olayların semaglutid alanlarda %8,0'dan %6,5'e düştüğünü gösterdi7.

Yani "bunlar zayıflama hapı, ciddiye alınmaz" demek bilgiye aykırı. Etken maddeler arasında da fark var; karşılaştırmalar tirzepatidi kilo kaybında önde gösteriyor45. Daha eski bir seçenek olan orlistatın etkisi ise belirgin biçimde daha küçük6.

Peki kaybedilen kilonun ne kadarı kas?

Burada işler ilginçleşiyor.

Yaygın söylem şu: "O iğneler kası eritiyor." Ölçüldü. Kaybedilen toplam kilonun kastan gelen payı semaglutidde %35,2, tirzepatidde %25,4, liraglutidde %26,8 çıktı8.

Kulağa yüksek geliyor. Ama aynı çalışma bir de karşılaştırma yaptı — ve asıl bulgu orada:

Yalnızca yaşam tarzı değişikliğiyle kilo verenlerde bu oran %26,2. İlaçla arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değil (p = 0,42).

Yani kası eriten şey ilaç değil. Kilo vermenin kendisi. Aç kalarak zayıflayan biri de kasını benzer oranda kaybediyor; kimse bunu konuşmuyor çünkü tartılan tek şey terazi rakamı. Vücut kompozisyonunu ölçen derlemeler de bu tabloyu destekliyor9.

Peki fark yaratan ne var? Aynı analizde tek bir grup diğerlerinden ayrılıyor: yaşam tarzı + direnç antrenmanı, kastan kayıp oranı %17,58. Başka bir meta-analiz de egzersizin yağsız kütle kaybının neredeyse yarısını (%45,7) önlediğini buluyor11.

Bu, bu yazıdaki en önemli cümle: kası koruyan şey ilacı reddetmek değil, yeterli protein ve direnç antrenmanı10.

Bıraktıktan sonra ne oluyor?

İkinci rakam bu ve ilkinden daha çarpıcı.

Semaglutid çalışmasının katılımcıları 68 haftada ortalama %17,3 kilo verdi. Sonra ilaç bırakıldı ve bir yıl daha izlendiler. O bir yılın sonunda verdikleri kilonun 11,6 puanını geri almışlardı — yani kaybın yaklaşık üçte ikisi geri geldi. Net kalan: %5,612.

Bu bir başarısızlık değil, bir mekanizma. İlaç iştahı baskılarken çalışıyor; bırakıldığında iştah geri geliyor. Eğer o süre boyunca yeni bir yeme düzeni kurulmadıysa, geriye ilacın etkisinden başka tutunacak bir şey kalmıyor.

Ve insanlar bırakıyor. Gerçek hayat verisinde hastaların %31,7'si tedaviyi sonlandırmış; sebepler arasında %26,8 yan etki, %14,4 maliyet, %11,2 düzenli kullanamama var14. Sigortalı bir sistemde yapılan kohort çalışması da benzer bir tablo çiziyor13.

Yan etkiler

En sık görülenler mide-bağırsak tarafında: bulantı, kusma, kabızlık. Genelde doz artırıldıkça ortaya çıkıyor ve doz basamaklarının yavaş çıkılması tolere edilebilirliği belirliyor16. Semaglutid çalışmasında mide-bağırsak şikâyetleri yüzünden tedaviyi bırakanların oranı %4,5'ti (plaseboda %0,8)1. Daha nadir ama ciddi başlıklar da var; bunların değerlendirmesi hekimin işi15.

İnternetten alınan ürünler ayrı bir konu

Burada net olmak gerekiyor. Avrupa ilaç yan etki veri tabanında sahte semaglutid ürünleriyle ilişkili şüpheli bildirimlerin %89,3'ü ciddi olarak sınıflandırılmış17. Sahte bir üründen sonra hipoglisemik komaya giren bir hasta vakası yayımlandı18. Denetim dışı peptit satışı, sosyal medya üzerinden pazarlamayla birlikte büyüyen ayrı bir sorun19.

Reçeteli bir ilacı reçetesiz temin etmek, ucuza kilo vermek değil. Kutunun içinde ne olduğunu bilmemek demek.

Diyetisyen bu tablonun neresinde?

İlacı hekim değerlendirir ve yazar. Beslenme tarafında yapılacak iş ise ilaçtan bağımsız değil, tam tersine ilacın sonucunu belirliyor:

  • Protein hedefini tutturmak. İştah baskılanmışken günlük protein kendiliğinden

düşüyor; kas kaybının önlenmesi burada başlıyor20.

  • Az yerken yetersiz kalmamak. Kalori düşünce vitamin ve mineral alımı da

düşüyor; bu ayrı bir planlama gerektiriyor21.

  • Direnç antrenmanını sürece dahil etmek — kastan kaybı en çok düşüren tek

müdahale bu811.

  • İlaç bırakıldığında ayakta kalacak bir düzen kurmak. Bu, sürecin en kritik

ve en çok atlanan kısmı12.

İlaca eşlik eden yaşam tarzı desteğini inceleyen derlemeler de aynı yeri işaret ediyor: ilaç tek başına bırakıldığında sonuç zayıflıyor2223.

Özet

İlaçlar çalışıyor — bu bir tartışma değil, ölçüm. Ama:

  • Kaybedilen kilonun dörtte biri ile üçte biri arası kastan geliyor; bu ilaca

özgü değil, kilo vermeye özgü8

  • Kası koruyan şey protein ve direnç antrenmanı81120
  • İlaç bırakıldığında kaybın yaklaşık üçte ikisi geri geliyor12
  • İnsanların üçte biri tedaviyi zaten sonlandırıyor14

Yani ilaç bir kısayol değil, bir süre kazandırıcı. O sürede yeni bir düzen kurulduysa kalıcı; kurulmadıysa terazi eski yerine dönüyor.

İlaç kullanıp kullanmayacağına hekiminle karar verirsin. Beslenme tarafını birlikte kurarız.

Kaynaklar

  1. 1
    Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, Davies M, Van Gaal LF, Lingvay I, McGowan BM, Rosenstock J, Tran MTD, Wadden TA, Wharton S, Yokote K, Zeuthen N, Kushner RF, STEP 1 Study Group.. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. N Engl J Med. 2021;384(11):989-1002 · PMID 33567185
  2. 2
    Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN, Wharton S, Connery L, Alves B, Kiyosue A, Zhang S, Liu B, Bunck MC, Stefanski A, SURMOUNT-1 Investigators.. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. N Engl J Med. 2022;387(3):205-216 · PMID 35658024
  3. 3
    Nong K, Shi Q, Xie X, Wang Y, Agarwal A, Guyatt GH, Zhang H, Gao Y, Khunti K, Le Roux CW, Widyahening IS, Fan Q, Liu T, Mao Y, Florez ID, Du H, Pan X, Zou X, Wang C, Sun X, Li J, Hao Q, Jia Q, Sun F, Zhu Z, Agoritsas T, Tian H, Vandvik PO, Li S.. Comparative effects of drugs for adults with overweight or obesity: systematic review and network meta-analysis. BMJ. 2026;394:e372161 · PMID 42419792
  4. 4
    Paccola GP, de Oliveira RF, Mochetti MM, Razera FPM, Vecchi R, Montanher RCP.. Comparative Efficacy of Tirzepatide Versus Semaglutide for Weight Loss in Adults With Overweight or Obesity: A Systematic Review and Meta-Analysis of Head-to-Head Studies. Clin Obes. 2026;16(5):e70111 · PMID 42670242
  5. 5
    Pałka W, Moćko P, Śladowska K, Holko P, Kawalec P.. Analysis of the efficacy and safety of liraglutide, semaglutide, and tirzepatide for the treatment of overweight and obesity: a systematic review and network meta-analysis. J Endocrinol Invest. 2026 · PMID 42560457
  6. 6
    Khodadadiyan A, Khazraei Y, Kamali M, Kolaei K, Aminzadeh P, Yazdanpanah G, Shams A, Feili M, Ghaffari M, Hosseini M, Bazrafshan M, Drissi HB, Arzhangzadeh A.. Long-Term Effects of Orlistat on Lipid Metabolism and Anthropometric Indices: A Meta-Analysis of Clinical Trials. J Obes. 2026;2026:9068305 · PMID 41737647
  7. 7
    Lincoff AM, Brown-Frandsen K, Colhoun HM, Deanfield J, Emerson SS, Esbjerg S, Hardt-Lindberg S, Hovingh GK, Kahn SE, Kushner RF, Lingvay I, Oral TK, Michelsen MM, Plutzky J, Tornøe CW, Ryan DH, SELECT Trial Investigators.. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Obesity without Diabetes. N Engl J Med. 2023;389(24):2221-2232 · PMID 37952131
  8. 8
    Eisa N, Barood O.. Lean Mass Changes With Incretin Therapy Versus Lifestyle Intervention: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials. Diabetes Obes Metab. 2026;28(6):4818-4827 · PMID 41877354
  9. 9
    Batsis JA, Gavras A, Gross DC, Cheever CR, Da Silva BR, Meira Filho LF, Jones EP, Batchek D, Khandpekar S, Patel R, Awkal B, Pape A, Bahna M, Zamboni M, Prado CM.. Effect of Incretin-Based and Nonpharmacologic Weight Loss on Body Composition : A Systematic Review. Ann Intern Med. 2026;179(7):996-1013 · PMID 41996180
  10. 10
    Šantić R, Martinović L, Pavlović N, Rušić D, Kumrić M, Martinović D, Tičinović Kurir T, Božić J.. Lean Mass and Musculoskeletal Preservation in GLP-1-Based Obesity Treatment: Nutrition, Exercise, Supplementation, and Monitoring Strategies. Metabolites. 2026;16(6):364 · PMID 42346344
  11. 11
    Deller M, Weiershaus J, Held S, Brinkmann C.. Effects of Calorie Restriction With and Without Strength, Endurance or Mixed Training on Fat-Free and Skeletal Muscle Mass in Overweight or Obese Individuals-A Systematic Review With Pairwise Meta-Analysis and Network Meta-Analysis of Randomized Controlled Studies. Diabetes Obes Metab. 2026;28(8):6810-6823 · PMID 42144246
  12. 12
    Wilding JPH, Batterham RL, Davies M, Van Gaal LF, Kandler K, Konakli K, Lingvay I, McGowan BM, Oral TK, Rosenstock J, Wadden TA, Wharton S, Yokote K, Kushner RF, STEP 1 Study Group.. Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension. Diabetes Obes Metab. 2022;24(8):1553-1564 · PMID 35441470
  13. 13
    Baalmann A, Michel J, Avedissian SN, Pow A, Farris K.. Real-world use of semaglutide for obesity treatment: A cohort study in an integrated health care delivery system. J Manag Care Spec Pharm. 2026;32(6):660-669 · PMID 42166306
  14. 14
    Van Laren J, Friesleben C, Gershovich O, Helm L, Patel RJ, Delate T.. Characterisation of real-world patients who discontinued a glucagon-like peptide-1 agonist. Diabetes Obes Metab. 2026;28(5):3965-3973 · PMID 41713959
  15. 15
    Tobaiqy M, Alqutub ST.. Adverse Events Associated with Incretin-Based Therapies: A Narrative Review on Mechanisms, Clinical Management, and Risk Mitigation. Drug Des Devel Ther. 2026;20:622972 · PMID 42544311
  16. 16
    Nauck MA, Punov V, Kang YM, Lim S.. Dose-Escalation Regimens for Incretin Mimetics in Type 2 Diabetes Are Associated With Tolerance for Nausea and Vomiting. Diabetes Obes Metab. 2026;28(5):4232-4242 · PMID 41757397
  17. 17
    Zinzi A, Gaio M, Ruggiero R, Mascolo A, Riemma MA, Cipriani M, Laino LV, Berrino L, Rossi F, Capuano A.. Unmasking counterfeit semaglutide: analysis of real-world safety data from EudraVigilance. Front Pharmacol. 2026;17:1805842 · PMID 42137313
  18. 18
    Antonacci G, Bortignon E, Bolognesi M, Piano SS, Cadore A, Camuffo L, Venturini F, Faoro S, Favretto D, Romano A, Mengato D.. Hypoglycaemic coma induced by a falsified semaglutide product: a case report. Eur J Hosp Pharm. 2026;33(5):486-489 · PMID 41125326
  19. 19
    Hailu KT, Abriha FN, Duguma YM, Haddad RR, Liyew T, Kasagga A.. Unregulated Peptide Use in the Age of Biohacking: Digital Promotion, Gray-Market Access, and Emerging Public Health Risks. Cureus. 2026;18(6):e110657 · PMID 42437212
  20. 20
    Arslan S.. Medical nutrition in the glucagon-like peptide-1 (GLP-1) era: Protein strategies, micronutrient monitoring, and lean mass preservation. Clin Nutr ESPEN. 2026;73:103305 · PMID 42036071
  21. 21
    de Paulo RS, Bonifácio DB, de Carvalho MHL, Bressan J.. Dietary Strategies and Nutritional Management in Patients Receiving GLP-1 and Dual GIP/GLP-1 Receptor Agonists as Adjuncts to Lifestyle Interventions: A Systematic Review of Randomised Clinical Trials. Diabetes Obes Metab. 2026;28(7):5492-5507 · PMID 42037117
  22. 22
    Chao AM, Asante R, Sersah ME, Jahangir UA, Peary A, Kudaya D.. A Review of Lifestyle Interventions Provided as an Adjunct to Obesity Management Medications. Obes Sci Pract. 2026;12(4):e70162 · PMID 42427356
  23. 23
    Bruna-Mejias A, Valenzuela-Fuenzalida JJ, Oyanedel G, Figueroa-Puig J, Cabezas-Salgado JJ, Orellana-Donoso M, Cifuentes-Suazo G, Loro-Ferrer JF.. GLP-1RA- and Incretin-Based Therapies Within Lifestyle Interventions for Adults with Overweight or Obesity: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2026;18(11):1781 · PMID 42280424

Başlayalım

Her şey bir mesajla başlıyor.

Nereden başlayacağını bilmiyorsan da sorun değil — ilk konuşmada birlikte çıkarıyoruz.

Instagram’dan yaz Başvuru formu

Başvuru formunu doldurursan sana Instagram’dan dönüyorum. Genelde aynı gün, en geç ertesi gün.